Nước mỏ —
hạt mịn là kẻ thù.
TSS 2.000–20.000 mg/L, hạt 1–50 µm, lắng tự nhiên mất nhiều giờ. PAM anion phân tử cao là cách rẻ nhất để lắng nhanh, thu hồi nước tuần hoàn và giảm thể tích bùn.
Nước mỏ khác nước thải ở chỗ: không có COD.
Nước từ mỏ than Quảng Ninh, mỏ thiếc Nghệ An hay mỏ apatit Lào Cai chủ yếu là nước bơm từ lòng đất và nước rửa quặng. Khác với nước thải công nghiệp, nó gần như không có chất hữu cơ — vấn đề duy nhất là chất rắn lơ lửng và kim loại hòa tan.
- TSS rất cao: 2.000–20.000 mg/L, có khi cao hơn sau mưa. Hạt mịn 1–50 µm, tích điện âm, không tự lắng.
- pH: 3–6 với mỏ than (axit mỏ), 6–8 với mỏ đá và cát. Nước axit mỏ chứa Fe, Mn, SO₄²⁻ cao.
- Kim loại: Fe 10–500 mg/L, Mn 1–50 mg/L, có thể có As, Pb, Cd tùy mỏ.
- Không có COD: không cần hệ sinh học, chỉ cần keo tụ – lắng – lọc. Đây là điểm giúp chi phí xử lý thấp hơn nhiều so với nước thải sản xuất.
Keo tụ nhẹ, PAM liều thấp, lắng nhanh.
Với nước mỏ, PAM thường là hóa chất chính, PAC chỉ dùng khi cần. Liều PAM tính bằng g/m³ (gam trên mét khối), không phải mg/L — nhỏ hơn một bậc so với nước thải thông thường.
Vuốt ngang để xem đủ cột →
| Công đoạn | Hóa chất | Liều | Ghi chú |
|---|---|---|---|
| 1. Song chắn / lưới | — | — | Tách rác, gỗ, đá lớn |
| 2. Trung hòa (nếu axit) | Vôi | Đến pH 6,5–7,5 | Chỉ khi pH < 5,5 |
| 3. Keo tụ (tùy chọn) | PAC 28% | 10–40 mg/L | Khi hạt quá mịn hoặc có dầu mỡ |
| 4. Tạo bông | PAM anion | 10–80 g/m³ | Pha 0,05–0,1%, cho vào đường ống |
| 5. Lắng | — | — | Bể lắng đứng hoặc lamella, 20–40 phút |
| 6. Lọc cát | — | — | Nếu cần nước tuần hoàn sạch |
| 7. Tuần hoàn / xả | — | — | Thu hồi 85–95% nước |
Về pha PAM cho lưu lượng lớn: mỏ thường xử lý 5.000–50.000 m³/ngày. Không thể pha thủ công. Dùng hệ pha tự động (bột + nước + khuấy) và bơm định lượng theo lưu lượng nước. Đầu tư hệ pha tự động thường hoàn vốn trong 6–12 tháng nhờ giảm thất thoát polymer.
Về mùa mưa: TSS có thể tăng 3–5 lần sau mưa lớn do nước tràn bờ và cuốn bùn. Cần dự phòng bể chứa hoặc tăng liều theo độ đục đo tự động.
Câu hỏi thường gặp
Nước mỏ có cần PAC không?
Thường không, nếu hạt đủ lớn và không có dầu mỡ. PAM một mình đủ để lắng. PAC cần khi hạt quá mịn (dưới 10 µm), có keo hữu cơ, hoặc nước có màu. Thử PAM trước, chỉ thêm PAC nếu kết quả chưa đạt.
PAM anion hay cation cho nước mỏ?
Anion, gần như luôn luôn. Hạt khoáng, đất, than mang điện âm, cần polymer anion để cầu nối. Cation chỉ dùng khi có bùn hữu cơ hoặc dầu mỡ từ thiết bị.
Liều 20 g/m³ tính thế nào?
20 g/m³ = 20 kg cho 1.000 m³. Với mỏ 10.000 m³/ngày, cần 200 kg/ngày, tức 6 tấn/tháng. Con số này phải xác nhận bằng thử nghiệm vì phụ thuộc mạnh vào cỡ hạt và nồng độ bùn.
Nước sau xử lý có dùng lại được không?
Được, cho rửa quặng và làm ẩm đường mỏ. Cần lọc cát để đạt TSS dưới 50 mg/L. Nếu tái sử dụng cho tuyển khoáng, kiểm tra thêm độ cứng và ion ảnh hưởng đến thuốc tuyển.
Ba hóa chất xử lý phần lớn trường hợp.
Anh/chị đang xử lý nước ngành khai khoáng?
Cho chúng tôi biết lưu lượng, pH và chỉ tiêu đang vượt. Kỹ sư trả lại phương án hóa chất, liều và chi phí ước tính cho mỗi m³.